Waterstof op de Groningse manier. Nr 8

💦⚡️💚 Groene waterstof is ‘booming”. Als missing link in de energietransitie en de transitie naar een duurzame industrie. Maar hoe maken we waterstof groot op zo’n manier dat iedereen profiteert? Lees hier mijn ontdekkingstocht 👇 💚🌍 

👩‍💻 Blog 8: The Groningen Principles 📃🖍

Over een week is het zo ver. Dan presenteert het International Energy Agency een wereldwijd stappenplan naar nul emissie: ‘Net Zero in 2050: A roadmap for the global energy system’. Begin dit jaar sloot de USA zich weer aan bij The Paris Agreement. Sunita Satyapal, Director of the U.S Department of Energy’s Hydrogen and Fuel Cell Technologies Office, meldde vrij snel daarna dat de USA gaat inzetten op het opschalen van groene waterstof en het reduceren van de kosten ervan. Er gebeurt veel in de klimaat- en energiewereld! 

Internationale afspraken

Dat het hier om een internationaal speelveld gaat, is overduidelijk. Daar horen ook internationale afspraken bij. Over de kwaliteit van de waterstof. Over de manier waarop waterstof wordt geproduceerd: met fossiele of met duurzame bronnen. Over  transport, belastingen, level playing field etc. In diverse landen wordt daar hard over nagedacht. In Nederland, maar bijvoorbeeld ook bij onze buren in België. Daar onderzochten de bedrijven EME, ENGIE, Exmar, Fluxys samen met Port of Antwerp, Port of Zeebrugge en WaterstofNet of en hoe het mogelijk is om waterstof te importeren. 

Deze en andere haalbaarheidsstudies hebben vergelijkbare conclusies: een internationaal duurzaam energiesysteem kan niet zonder groene waterstof. Alleen gaan de conclusies en aanbevelingen altijd over de technische kant van waterstof. Terwijl een nieuw energiesysteem ook grote sociale, economische en ecologische gevolgen heeft. Ik vind dat we die kant veel meer moeten belichten. Hoe zorgen we op een slimme manier dat die gevolgen positief zijn? 

Prof Ad van Wijk schreef in 2019 al over waterstof en
economische kansen voor Noord Afrika

Welvaart en ellende

We weten in elk geval hoe het níet moet. De winning en het gebruik van bijvoorbeeld aardolie hebben ons de afgelopen decennia welvaart gebracht. Maar er is ook veel ellende door ontstaan in de wereld, bijvoorbeeld oorlogen om winningslocaties en zware milieuverontreiniging. Recent was de Nigerdelta nog in het nieuws, maar veel eerder werd al duidelijk dat de komst van de oliemaatschappijen de lokale bevolking meer kwaad dan goed heeft gebracht. Olielekkages als gevolg van kapotte pijpleidingen hebben een verwoestend effect op de omgeving. Bovendien ondermijnen ze de sociaaleconomische rechten van de bewoners van het gebied, zoals het recht op voedsel, huisvesting, werk, schoon drinkwater en gezondheidszorg. De Verenigde Naties zorgden voor internationale afspraken voor de omgeving van mijnbouwsites, maar we zijn er nog lang niet. 

Dichterbij huis, in mijn provincie Groningen, werd 60 jaar geleden aardgas gevonden. Decennialang kon iedereen in Nederland profiteren van de rijkdom en welvaart die dat aardgas met zich meebracht. Maar toen er aardbevingen ontstonden door het leegraken van de gasvelden, moest de Groningers hard knokken voor compensatiegelden om hun huizen te repareren.

Basisprincipes

Ik was er niet bij, 60 jaar geleden. Ik weet dus niet of er bij de vondst van olie en gas direct aan internationale handel en grote winsten werd gedacht. Ik weet ook niet of men destijds kon overzien wat er zou gebeuren als je geen goede afspraken maakt over bepaalde basisprincipes waaraan moet worden voldaan. Wat ik wél weet, is dat we met waterstof aan de vooravond staan van een ingrijpende internationale ontwikkeling. Daarom lijkt het mij cruciaal dat we die afspraken NU op papier zetten en dat iedereen die waterstof wil importeren of exporteren, zich eraan houdt. Nederlands Klimaatgezant Marcel Beukeboom noemde ze een soort basisprincipes vanuit Groningen: the Groningen Principles.

Waterstof en SDG’s 

Ik sprak vele partijen van beide kanten: mogelijke leveranciers, maar ook partijen die de belangen behartigen van potentiële grootschalige opweklocaties in ontwikkelingslanden. Allen erkennen en herkennen dat grootschalige productie van duurzame stroom door wind- en zonneparken nodig is en dat internationale waterstofontwikkelingen die duurzame productie gaan versnellen. Partijen aan beide kanten erkennen ook dat je via de productie van en handel in waterstof kunt bijdragen aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Simpelweg door een fonds te vullen waar structureel lokale SDG-projecten van kunnen worden gefinancierd.

Er zijn al mooie voorbeelden van hoe dat zou kunnen. Ik sprak vele organisaties die met structureel geld een enorme bijdrage aan de SDG’s kunnen leveren. Twee mooie voorbeelden: 

• SDG 15: Al met een paar euro inspireert en mobiliseert Justdiggit kleinschalige boeren en herders in Afrika om hun eigen land te vergroenen. Ze herstellen uitgedroogd land door gebruik te maken van erkende vergroeningstechnieken als regenwateropvang, het terugbrengen van bomen en het ontwikkelen van graszaadbanken. De projecten worden lokaal beheerd en uitgevoerd. Er is daar dus lokaal geld nodig. 

• SDG 7: Rural Spark maakt en verkoopt Energy Kits voor gebruik over de hele wereld. Zo’n kit bestaat bijvoorbeeld uit een zonnepaneel, een accu en een kookset. Met zo’n set hoeven mensen in ontwikkelingslanden geen aggregaten meer te gebruiken. Ook is er minder hout of gas nodig om op te koken, waardoor verdere ontbossing wordt tegengaan en het de gezondheid ten goede komt. “Energie-zelfstandigheid” wordt door vele partijen gaan zien als een belangrijk element om armoede te doorbreken.

Internationale eisen en een fonds

De zonneparkontwikkelaars die ik sprak, onderkennen het belang van dit soort voorbeelden. Deze vaak grote internationale bedrijven hebben baat bij stabiele regio’s als werkomgeving. Ze willen daar graag bijdragen aan leveren, mits ze weten dat die goed terechtkomen. En daarvoor hebben we de Groningen Principles nodig. Ik doe een voorstel voor een basis voor die principes:

• We stellen internationale ecologische en sociale eisen aan import en export van waterstof. 
• Ontwikkelaars van wind- en zonneparken storten een deel van de winst van het betreffende wind- of zonnepark in een fonds, gedurende de looptijd van het park.
• Dat fonds mag gebruikt worden voor projecten in de omgeving, mits deze bijdragen aan de SDG’s.

De effectiviteit van zo’n fonds valt of staat met een aantal zaken:

• Hoe groot is de afdracht van het fonds? Echt 50% van de winst zoals ik opperde in mijn vorige blog?
• Hoe weet je of jouw waterstof daaraan voldoet? Wie kan een Guarantee of Origin afgeven?
• Wie kan het fonds beheren en erop toezien dat het wordt gevuld en goed wordt besteed? Daarover sprak ik met verschillende financiele experts.

Lees meer in mijn volgende blog! Wil je met me meedenken? Vul formulier in rechterbalk in 👉🏾

 

Goede voornemens combineren...

 Tussen de bezoekjes aan familie, vrienden en recepties door is dit toch de dag om even na te denken over de goede voornemens. Is het alleen al omdat je vandaag die vraag gaat krijgen. Anders volgende week op het werk wel weer.

Kleine kans dat in dat rijtje van goede voornemens 'werken aan een beter klimaat' staat. Afgelopen week stond op NOS.nl dat het klimaat niet onder de urgente problemen werd geschaard door een groot deel onderzoeks-deelnemers. Maar op dezelfde website ook dat we moeten wennen aan extreem weer en dat er in Oostenrijk massaal spuitsneeuw nodig is om nog te kunnen skiën. De vraag of er komende maand een elfstedentocht is, wordt niet eens meer gesteld. Dat die verandering van 'koude' winter naar 'warme' winter in 1 generatie plaatsvond, zichzelf versterkt, bakken met geld kost aan bijvoorbeeld dijkverhogingen en wij er zelf iets aan kunnen doen, lijkt niet echt door te dringen.  Het is een beetje net als met de goede voornemens: je moet in actie komen maar je merkt niet direct de effecten.

Gelukkig is het leven soms vrij simpel. Als we de standaard goede voornemens nou eens slim combineren met het klimaat dan zou dat er zo uit kunnen zien:

- Meer bewegen: voor alle activiteiten op minder dan 10 km afstand pak je vanaf nu de fiets in plaats van de auto. Scheelt een hoop zitvlees, zwembandjes, geld en CO2uitstoot.

- Meer geld in de buutse houden: isoleer je huis, neem zonnepanelen. Na het afbetalen van de investering, kun je het geld zelf houden. Scheelt verkwisting, tocht en koude voeten.

- Meer slapen: aangezien later opstaan vaak geen optie is, is op tijd naar bed gaan de uitdaging. Stel de slimme meter zo in dat om 22 uur de verwarming uit gaat en je verlangt snel naar dat warme dekbed. Scheelt een hoop gas en elektriciteit en geeft je de volgende dag zelf weer meer energie.

- Meer aandacht voor de kinderen: offline is the new luxury. Plant de kinderen wat minder achter de iPad of tv en doe 'mens erger je niet'. Scheelt vierkant oogjes, schuldgevoel en stroom.

- Stoppen met roken: download een app die bijhoudt hoeveel geld ieder niet gerookt pakje je oplevert. Investeer dat in aandelen in schone energie. Scheelt zwarte longen en levert een hoop schone energie op (zonnepanelendelen en winddelen zijn goede investeringen).

Meer goede voornemens en slimme oplossingen welkom ;-)

NB: mijn eigen goede voornemens? Meer informatie geven over effecten klimaatverandering en  ook meer #goednieuws over energietransitie naar buiten brengen. Proost!

Klimaattop en participatiewet in de praktijk

Volgens mij kan ik het wel een bewogen week noemen: DE week waarin het ene na het andere bedrijf haar duurzame en groene ambities kracht bij zette met een handtekening onder een manifest of een verklaring. Staatssecretaris Dijksma van het ministerie van I&M was de initiatiefnemer van de Nationale Klimaaattop met als doel de afspraken van Parijs om te zetten in Nederlandse acties. En als Klimaatambassadeur voor datzelfde ministerie ben ik net zo enthousiast als zij is. Mits.... door al die bedrijven en overheden de volgende stap na de handtekeningen ook gezet wordt.

Des te verder het doel, des te makkelijker het is om ambitieus te zijn in wat je tegen die tijd wil bereiken. Het risico is dat je vervolgens vandaag net zo verder gaat als gisteren. En dat de acties door worden geschoven naar morgen. De kunst is dus om vandaag te beginnen met doorrekenen wat energieneutraal in ...(een willekeurig jaar ) betekent voor de plannen die we nu maken. Pas dan krijgen al die handtekeningen waarde. 

En dat de stap van ambities naar plannen niet altijd makkelijk is, dat blijkt vaak. Denk aan het gemak waarmee woorden als energieneutraal en duurzaam worden gebruikt, maar hoe moeilijk het is om locaties voor windparken, maar ook zonneparken te vinden. En die zijn toch echt nodig. Net als energiebesparing bij ( grote) bedrijven. 

Gelukkig kennen we voorlopers die de volgende stap durven te zetten. Mooi voorbeeld deze week was de opening van blok A van het warmtenet in Hoogezand. Dankzij doorzetters bij onder andere het Waterbedrijf Groningen, Eska, de gemeente Hoogezand -Sappemeer en de provincie werd dit een feit. Nu door naar blok B zodat niet alleen het sportcentrum Kalkwijck en Het Kielzog verwarmd worden maar ook de huizen van Lefier.

Op donderdag had ik de hele dag gesprekken op de verschillende ministeries in Den Haag waar ik natuurlijk mooi aan kon haken op de onderwerpen van de klimaattop van de dag ervoor. Want wij doen namelijk al heel veel in Groningen, maar vergeten daar vaak over te 'snakken'. Dus heb ik dat maar even wel gedaan: over dat er al meer dan 400 megawatt aan windmolens staan opgesteld in onze provincie, dat we in onze omgevinsgverordening ( als eerste!) ruimte hebben gemaakt voor zonneparken, over dat wij waarschijnlijk wel 21% duurzame energie opwekken in 2020! En daar concrete stappen naar toe hebben.

Maar het mooiste en persoonlijkste moment deze week was toch wel het koffiemoment met de participatiemedewerkers. Een paar keer per jaar zit ik met hen om de tafel en praten we over hoe het gaat als provinciaal medewerker vanuit de Partcipatiewet. Volgens de 6 die ik deze week sprak gaat dat heel goed en we spraken ook over hoe ze bij ons waren gekomen. En wat blijkt: sommigen gewoon via onze eigen medewerkers die in hun vrije tijd over hun werk praten en ook over de kansen die dat anderen kan bieden. Geweldig.

Voor het goede doel!

Vandaag zijn mijn collega's Fleur Graper en Eelco Eikenaar en ik onze inzamelingsactie voor Het Kopland gestart. We lopen namelijk mee met de 4 mijl- Charity Run. Dat houdt in dat we direct na de wedstrijdlopers starten en geld mogen ophalen voor de opvang van vrouwen. Dat doen we heel graag, maar het betekent dus ook dat we erg in de belangstelling staan als we straks met een heel rood hoofd op een vrij lege, brede weg met heel veel toeschouwers rennen....

Toch doen we dat. Natuurlijk voor het goede doel, maar ik doe dat ook om te laten zien dat sport en bewegen belangrijk is. We bewegen minder en zitten meer, dat is de trend. En we weten allemaal dat dat niet goed is voor lichaam en geest. Fit voel je je beter. Mede daarom hebben wij voor de provinciemedewerkers looptraining en hopen we meer mensen enthousiast te krijgen voor hardlopen en de 4 mijl.

Als college geven we dan ook graag het goede voorbeeld, want als wij er tijd voor kunnen maken moet dat vele anderen toch ook lukken ;-) Dus op 9 oktober geeft de Commissaris van de Koning het startschot en rennen wij met z'n drieën vooraan: voor het goede doel!

Op de foto: Gedep Fleur Graper, Gedep Eelco Eikenaar en ik. Foto gisterochtend genomen tijdens onze tweedaagse 'op de hei' in Termunterzijl.

Klimaatloop en de 4mijl

Zondagavond: de week staat voor de deur, dus tijd om de agenda rustig door te nemen. Vergeleken met vorige week heb ik relatief rustige dagen voor de boeg met veel interne overleggen en 'maar' twee dagen buiten de deur (en de provincie). Ook wel weer fijn. Het begin van de week is extra goed met de functionele overleggen met de afdelingen Energie en Milieu. Ik verheug me altijd op de overleggen met de afdelingen: de rest van de week zie ik ze weinig dus het is fijn als we tijd hebben om alle dossiers door te nemen. De maandag sluit ik extra leuk af met een trainingsrondje voor de 4 mijl.  Samen met mijn collega's gaan we aan het einde van de dag een rondje lopen: mijn tasje met sportkleren staat al klaar! Ik moet ook nog wel even goed trainen want de vorige wedstrijd (Bommenberendloop 3 weken geleden) eindigde net boven de 30 minuten en dat had net onder de 30 minuten moeten zijn...

Komende dinsdag hebben we collegevergadering in de mooiste zaal van Nederland; de GS-vergaderkamer met de prachtige glas in loodramen en de indrukwekkende houten lambrizering.

 Woensdag is er de Statenvergadering met onder andere de 'Begroting voor 2016' op de agenda en  'Lichtuitstoot melkveestallen' en 'Onafhankelijke metingen aardbevingen'. De Statenvergaderingen zijn openbaar, dus mocht je benieuwd zijn wat we allemaal doen: kom langs! Iedereen is welkom, maar aanmelden is wel handig (krijg je ook een rondleiding door oa die mooie college-zaal)

En nu zit ik op de bank en luister ik met een half oor naar het concert van The Rolling Stones dat we gisteren op tv hebben opgenomen. Gisteravond zaten wij namelijk buiten bij een vuurtje waar we goulash-soep op kookten. Overdag heb ik de start van de klimaatloop in Winsum meegemaakt. De aftrap was in de energieneutrale kerk aan de Hoofdstraat. Geweldig om te horen en te zien hoe die kerk totaal geisoleerd is, alle eigen energie opwekt met zonnepanelen en warmtepompen. Een complete renovatie met beperkte middelen en extreem veel inzet van vrijwilligers. Wauw, ik was echt onder de indruk. Er werd ook een steen in de ark gedaan die meeging met de klimaatloop en aan die steen zat een prachtige tekst die ik graag met jullie deel! 

Zonnige week buitenshuis

Bijna op weg naar huis na een week die in het teken stond van zon en wind. Gisterochtend mocht ik samen met de bewoners, Installatietechniek Vaatstra en Enexis de 100.000e pc installatie openen.

Die avond mocht ik op de knop drukken om het windpark Delfzijl Noord te openen . In het donker, samen met onder andere Groninger Landschap en  Eneco. Na de druk op de knop kwamen de windturbines in prachtig licht te staan. 

Vanmiddag stond ik op het dak van het Alfa- college waar de eerste zonnepanelen werden gelegd. Deze zijn bedoeld voor de leerlingen van de opleiding voor installateur.

En vanavond zat ik in het Fivelhoes in Zijldijk in een volle zaal bij de officiële aftrap van Energiecooperatie Zonnedorpen. Een weekje met veel werkbezoeken dus. De gewone vergaderingen gaan echter ook altijd door, dus het was een drukke, leuke week.Nu (vrijdagavond 21.30 uur) onderweg naar het havendiner ...